Psychologische behandeling en begeleiding bij dementie

Psychotherapie
Ondersteuningsgroepen
Realiteitsoriëntatietraining
Gedragstherapie
Lichamelijke stimulering
Muziektherapie
Life review en levensboeken
Geïntegreerde belevingsgerichte benadering 

Psychotherapie
Doel is om mensen met beginnende dementie te helpen bij de verwerking van emoties en bij het aanleren van manieren om met de problemen als gevolg van de dementie om te gaan. Psychotherapie kan individueel, in een groep of samen met de partner plaatsvinden. Er is echter nog weinig onderzoek naar gedaan.

Ondersteuningsgroepen
Deze groepen zijn vooral gericht op mensen met beginnende dementie. Belangrijk is de uitwisseling van ervaringen en de mogelijkheid om gevoelens te uiten. Ook kan er aandacht worden besteed aan het omgaan met geheugenproblemen. [14]

Realiteitsoriëntatietraining
Bij realititeitsoriëntatietraining (ROT) zorgt men door informatie te geven over de tijd, plaats en persoon waardoor mensen met dementie hun omgeving beter gaan begrijpen. Dit kan bijvoorbeeld door bewegwijzering in het verpleeghuis, datumklokken, naambordjes en foto's. Ook kan dit door vaak de naam te noemen of te vertellen waar men is en wat er gaat gebeuren. Valkuil van deze therapie is dat men niet kijkt wat het effect is op de persoon met dementie.

Het zou kunnen dat als iemand steeds geconfronteerd wordt met zijn of haar beperkingen dat deze therapie alleen maar frustraties oproept. Belangrijk is dus om te zorgen voor een tactvolle aanpak. De ROT blijkt een positief effect te hebben op cognitie en geheugen. [14]

Gedragstherapie
Uitgangspunt hier is beloning van gewenst gedrag door iets te geven of te doen wat de persoon met dementie op prijs stelt. Bijvoorbeeld een drankje, een gesprek, een compliment, muziek beluisteren of buiten gaan wandelen.
Deze aanpak lijkt te werken. Gedragsproblemen en incontinentie nemen af en de mensen met dementie worden actiever.

Lichamelijke stimulering
Bij deze vorm van therapie wordt gebruikt gemaakt van bewegingsactiviteiten zoals spel en sport en ontspanningsoefeningen. Mensen met dementie blijven zo lichamelijk actief en hebben contact met anderen. Men reageert vaak met positief gedrag op deze activiteiten. Op de lange termijn zorgt deze therapie voor minder agressie en nachtelijke onrust. [14]

Muziektherapie
Muziektherapie is een behandeling die zich richt op het bereiken van een beter emotioneel evenwicht. Dit doet men door middel van zelf muziek maken of naar muziek luisteren. Individueel maar ook voor groepen is deze therapie geschikt. Muziek kan een mogelijkheid tot expressie van emoties zijn voor mensen die dit niet meer verbaal kunnen. [14]  

Life review en levensboeken
Bij deze therapie worden herinneringen uit de levensloop opgehaald. Dit gebeurt vaak met behulp van foto's, filmfragmenten of oude voorwerpen. Buiten dat mensen met dementie hier vaak plezier in hebben zorgt het ook voor een toename van een gevoel van eigenwaarden en zelfwaardering.

Een specifieke vorm van life review is het maken van een levensboek. Hierbij wordt het levensverhaal door middel van foto's en teksten in een boek weergegeven. [14]

Geïntegreerde belevingsgerichte benadering
Bij belevingsgerichte zorg wordt erkend dat mensen met dementie een eigen belevingswereld hebben. De bedoeling is hun emotionele en sociale functioneren te verbeteren. Centraal staan begeleiding bij het omgaan met de gevolgen van de aandoening en aansluiten bij de belevingswereld van de persoon met dementie.

Geïntegreerde belevingsgerichte zorg betekent dat elementen uit de verschillende benaderingen gecombineerd in de praktijk kunnen worden toegepast. Hieronder vallen de volgende benaderingswijzen:

• validation: dit is een methode waarbij de verzorger probeert via woorden en andere vormen van communicatie contact te krijgen met de belevingswereld van de persoon met dementie. De belevingen worden niet tegengesproken maar juist bevestigd, ongeacht hun waarheidsgehalte
• reminiscentie
• zintuigactivering (snoezelen): de zintuigen worden geprikkeld met licht, geluid, geur, smaak, tast. Doel is om contact te leggen en onrust en probleemgedrag te voorkomen. De aanpak lijkt een - vluchtig - effect te kunnen hebben
• warme zorg: een benadering waarin kleinschaligheid, huiselijkheid, nabijheid en de afwezigheid van dwang centraal staat
• realiteitsoriëntatietraining
• Passiviteiten in het Dagelijks Leven (PDL): aandacht voor een prettige zit- of lighouding en het uitvoeren van passieve ontspanningsoefeningen [14]