Onderscheid borderline met andere stoornissen

Borderline valt in het zogenaamde B cluster van de dramatische persoonlijkheidsstoornissen, net als de antisociale, de theatrale en de narcistische persoonlijkheidsstoornis. Mensen met een cluster B persoonlijkheidsstoornis zijn vaak manipulatief, wispelturig en slecht in het onderhouden van (sociale) relaties. Ze zijn geneigd tot impulsief en soms gewelddadig gedrag waarbij weinig of geen rekening wordt gehouden met de eigen veiligheid of de veiligheid van anderen.

Onderscheid Borderline met andere stoornissen

 
Er zijn verschillen en overeenkomsten met andere persoonlijkheidsstoornissen:[5]

• In tegenstelling tot borderline is het zelfbeeld bij een persoon met een obsessief-compulsieve, narcistische of paranoïde persoonlijkheidsstoornis redelijk stabiel en is er veel minder sprake van verlatingsangst, zelfdestructief gedrag en impulsiviteit. borderline onderscheidt zich van de schizotypische persoonlijkheidstoornis omdat paranoïde gedachten en illusies bij BPS van een voorbijgaande aard zijn. Daarnaast zijn de symptomen te beïnvloeden door anderen.
• Personen met BPS vertonen net als mensen met een antisociale persoonlijkheidsstoornis manipulatief gedrag, maar de motivatie verschilt. Waar het de persoon met de antisociale persoonlijkheidsstoornis te doen is om persoonlijk gewin (macht, geld), is de persoon met borderline uit op aandacht van de belangrijke personen in zijn leven. Iemand met een antisociale persoonlijkheidsstoornis vertoont zelden de idealisering van anderen die bij BPS wel voorkomt. De woede-aanvallen zijn bij een persoon met een antisociale persoonlijkheidsstoornis ook vaak doelgericht en gecontroleerd, en niet gericht op zichzelf.
• Aandacht van anderen vragen is een belangrijk kenmerk van zowel borderline als van de theatrale persoonlijkheidsstoornis. Borderline wordt echter eveneens gekenmerkt door zelfdestructief gedrag, chronische gevoelens van leegte, identiteitsstoornissen en plotselinge woede waardoor relaties worden verbroken. De theatrale persoonlijkheidsstoornis wordt hier niet door gekenmerkt.
• Een persoon met een afhankelijke persoonlijkheidsstoornis reageert bij (dreigende) verlating door zichzelf weg te cijferen en ondergeschikt te maken, en dus niet met woede of devaluatie zoals bij borderline.

Sommige psychische stoornissen komen regelematig samen voor of worden verward met borderline. [6;7]

• Depressie. Borderline gaat vaak samen met stemmingsstoornissen en in sommige gevallen wordt aan de criteria van beide stoornissen voldaan. In deze gevallen moet dus zowel een diagnose borderline als een diagnose voor een stemmingsstoornis gegeven worden. In sommige gevallen kan borderline worden gemaskeerd door een stemmingsstoornis. Vooral het vroeg ontstaan van de problematiek en het langdurige aanhouden van de symptomen zijn kenmerkend voor borderline.
• Borderline wordt in de praktijk nog wel eens verward met de bipolaire stoornis, hypomane episoden of een cyclothyme stoornis, zeker als er sprake is van snelle afwisseling van somberheid en manische stemming. Belangrijkste verschil is dat de stemmingswisselingen bij borderline kunnen worden beïnvloed door factoren van buitenaf.
• De dissociatieve symptomen zijn bij een dissociatieve identiteitsstoornis en posttraumatische stressstoornis ernstiger en van langere duur. Daarbij worden ze niet beïnvloed door gebeurtenissen, of invloeden van buitenaf. Deze stoornissen worden vaak samen met borderline gediagnosticeerd.
• Middelenmisbruik is een van de kenmerken van borderline, als gevolg van impulsiviteit. Het is daarom soms moeilijk om vast te stellen of er sprake is van borderline of dat de borderline-problemen zijn ontstaan als gevolg van chronisch middelenmisbruik.
• Boulimia nervosa (BN) en borderline gaan vooral bij vrouwen vaak samen. In de DSM worden eetbuien als gevolg van impulsiviteit ook genoemd als kenmerk van borderline. Persoonlijkheidskenmerken als impulsiviteit en een tendens tot emotionele instabiliteit spelen een belangrijke rol in het ontstaan en het voortduren van boulimia nervosa.
• ADHD bij volwassenen wordt net als borderline gekenmerkt door impulsiviteit en vaak ook middelenmisbruik. Bij ADHD is de impulsiviteit al vroeg in de jeugd aanwezig (voor het zevende jaar), dat hoeft bij borderline niet zo te zijn.