Voor de diagnostiek van autismespectrum stoornissen zijn in Nederland verschillende vragenlijsten en gestructureerde interviews beschikbaar.[9;52;58;59] Voor het juiste gebruik van deze instrumenten is in veel gevallen een specifieke training vereist.
Bij aanwijzingen voor autismespectrum stoornissen wordt in eerste instantie gestart met een korte vragenlijst (screener):[9]
- De Checklist for Autism in Toddlers (CHAT) [60] is vooral bedoeld voor zeer jonge kinderen vanaf 18 maanden. Met deze vragenlijst waarin vragen aan ouders worden gecombineerd met eenvoudige observaties van de behandelaar is het goed mogelijk de autistische stoornis vast te stellen. Voor de overige stoornissen is het instrument minder gevoelig.[60]
- De Autism Behavior Checklist (ABC) is specifiek gericht op het ontdekken van kinderen met een autistische stoornis. De vragenlijst wordt ingevuld door de beroepskracht, op basis van eigen observaties en van mededelingen van de ouders. De validiteit van het instrument is hoog.[58]
- De AUTI-R is een beoordelingsschaal voor kinderen van 1 tot 12 jaar.[62] Informant is de clinicus en de afname duurt 30 tot 45 minuten.[9]
- De Autisme- en Verwante stoornissen-schaal-Z-Revisie (AVZ-R) wordt in de zorg voor verstandelijk gehandicapten veel gebruikt. Het leeftijdsbereik is van 2 tot 55 jaar. De clinicus vult de vragenlijst in 10 tot 25 minuten in. De vragenlijst is mogelijk overinclusief. Overlap met de ABC is beperkt.[58]
Als de screener een aanwijzing geeft voor een mogelijke stoornis, begint de diagnostiek. Autismespectrum stoornissen wordt in de dagelijkse praktijk vastgesteld met behulp van een gestructureerd diagnostisch gesprek met de ouders en het kind waarin de belangrijkste symptomen worden doorgenomen. In het algemeen wordt gesteld dat voor de diagnostiek zowel medische als psychosociale deskundigheden vereist is.
Voor de anamnese van de klachten zijn in Nederland verschillende gestructureerde interviews en observatieschalen beschikbaar:[9;59]
- Het semi-gestructureerde Autism Diagnostic Interview-R (ADI-R) is zowel redelijk betrouwbaar als valide voor het stellen van diagnoses in het autismespectrum. [63] De ADI-R is vooral specifiek.[58] Trainingen voor afname door de afdelingen kinder & jeugdpsychiatrie van de universiteiten in Utrecht en Groningen.
- Het afnemen van het Diagnostic Interview for Social and Communicative Disorders (DISCO) duurt 2 tot 3 uur.[62] Trainingen voor afname door afdeling orthopedagogiek van de Universiteit Leiden.
- De Autism Diagnostic Observation Scale (ADOS) is een observatieschaal voor kinderen met een ontwikkelingsleeftijd van minimaal 3 jaar. Er is nog geen officiële Nederlandse vertaling, maar de lijst wordt internationaal veel in onderzoek gebruikt. De lijst is valide, en met name sensitief. Voor kinderen met een verstandelijke handicap wordt aangeraden dit instrument te combineren met de ADI-R.[58]
- Om na te gaan in hoeverre het kind wat betreft de communicatie, de dagelijkse en sociale vaardigheden en de motoriek afwijkt van leeftijdgenoten kan gebruik worden gemaakt van de Vineland Adaptive Behavior Scales (VABS). Trainingen voor afname door de afdeling orthopedagogiek van de Universiteit Leiden.[62]
- Voor kinderen met een bijkomende verstandelijke handicap is de Vineland-Z ontwikkeld, en in Nederland gevalideerd.[58]
