De Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (ABWZ) is een volksverzekering die de financiering regelt van grote delen van de ouderenzorg en gehandicaptenzorg en een kleiner deel van de geestelijke gezondheidszorg. De AWBZ behelst met name de intramurale zorg en een deel van de aanpalende ambulante zorg voor mensen met handicaps of chronische gezondheidsproblemen.
Aanspraken op AWBZ-voorzieningen zijn geformuleerd in termen van verschillende functies: verblijf, begeleiding en persoonlijke verzorging. Onafhankelijke Centra voor Indicatiestelling beoordelen de aanvragen voor AWBZ-zorg en besluiten over de toekenning ervan.
Het AWBZ-gefinancierde deel van GGZ bestaat uit voorzieningen voor langdurig verblijf, beschermende woonvormen, woonondersteuning en direct hiermee samenhangende zorg zoals dagbestedingsvoorzieningen. In totaal wordt ruim een kwart van de ggz-uitgaven gefinancierd vanuit de AWBZ.
Trends:
- De AWBZ is oorspronkelijk ingevoerd, in 1968, als volksverzekering tegen ‘zeer hoge kosten tengevolge van langdurige ziekten en gebreken’. Als onderdeel van een streven naar extramuralisering en naar participatie van mensen met (psychische) handicaps werden in de afgelopen decennia, naast intramurale zorg, ook steeds meer ambulante voorzieningen bij de AWBZ ondergebracht. Bijvoorbeeld de thuiszorg en de ambulante GGZ. Vanaf de jaren ’80 werd de gehele GGZ gefinancierd vanuit de AWBZ.
- Rond 2002 werd vanuit de rijksoverheid een nieuwe beleidslijn ingezet. De AWBZ werd te duur bevonden. Het nieuwe streven is het AWBZ-pakket terug te brengen tot de zware zorg voor de ernstigste gevallen. Extramuralisering en ondersteuning bij participatie worden niet meer beschouwd als AWBZ-doelstellingen.
- In het kader van het nieuwe beleid worden stap voor stap onderdelen van de AWBZ overgeheveld naar de ZVW en de WMO of opgeheven. In 2007 werd een klein deel van de GGZ overgeheveld naar de WMO en in 2008 een veel groter deel naar de ZVW. Alleen de langdurige, intramurale ggz en enkele aanpalende voorzieningen worden vanaf 2008 nog gefinancierd vanuit de GGZ.
