Qat en de wet

Bezit, handel en productie van de plant qat zijn in Nederland legaal en vallen onder de Warenwet. De werkzame stoffen in qat, cathine en cathinon, vallen echter wel onder de Opiumwet en staan op respectievelijk  lijst II en lijst I. Deze stoffen zijn dus verboden. Het kabinet heeft onlangs, in januari 2012, aangegeven de plant zelf ook te gaan verbieden.

Qat wordt bij voorkeur zo vers mogelijk gebruikt. Omdat de plant in Nederland niet verbouwd wordt, wordt deze vanuit de Hoorn van Afrika naar Nederland gevlogen. Drie maal per week komt de qat aan op Schiphol en wordt vanuit daar naar verschillende distributiepunten in Nederland vervoerd. De verkoop van qat zorgt volgens verschillende mediaberichten voor overlast op straat, met name rondom de grote distributiepunten waar men met auto's grote hoeveelheden qat komt kopen. Op kleinere schaal zouden gebruikers voor verstoring van de openbare orde zorgen door geluidsoverlast te veroorzaken en bv. door veelvuldig op de grond te spugen. Dergelijke berichten hebben in juli 2011 geleid tot Kamervragen. 

Begin 2012 heeft het kabinet in een brief aan de Tweede Kamer aangekondigd de plant qat (Catha Edulis) te gaan verbieden, nadat in het najaar van 2011 de Tweede Kamer hier ook al om vroeg. Qat zal op lijst II van de Opiumwet geplaatst worden.
De aanleiding van het kabinet is recent onderzoek  van het Trimbos-instituut in 11 gemeenten met de meeste Somalische inwoners, waaruit blijkt dat bij zo'n 10% van de qatgebruikers, het gebruik tot problemen leidt. Matig gebruik levert geen grote problemen op. Het verbod op qat is geen aanbeveling van het onderzoek.

Internationaal

Qat valt als plant ook internationaal niet onder het Verdrag voor Psychotrope Stoffen van de VN. Daarin zijn wel, net als in Nederland, de werkzame stoffen opgenomen. Sommige landen kennen wel een verbod: Frankrijk, Zweden, Zwitserland, Eritrea en Jordanië.